Gdy kosa Śmierci Josefa Mengele zmiatała granicę między życiem a umieraniem w “ludzkiej rzeźni” Auschwitz, dwie niewinne dziewczynki zostały odarte z własnej tożsamości, stając się jedynie numerami wytatuowanymi na ciele ; jednak w gęstym mroku ziemskiego piekła, każdej nocy rozbrzmiewała święta matczyna przysięga – potężna broń przeciwko eksterminacji: „Nawet jeśli wasze ciała obrócą się w popiół, pod żadnym pozorem nie wolno wam zapomnieć, jak się nazywacie!”
Zima 1944 roku nadeszła z całą swoją bezwzględnością, przynosząc śnieżyce i mróz tak potężny, że paraliżował krew w żyłach. Sytuacja na froncie stawała się dla Niemców coraz bardziej krytyczna; Trzecia Rzesza ponosiła ogromne straty. W obozowych strukturach SS zaczęła szerzyć się panika, co czyniło strażników jeszcze bardziej nieprzewidywalnymi i okrutnymi. Starali się gorączkowo zacierać ślady swoich zbrodni, przyspieszając tempo masowych mordów, by nie pozostawić przy życiu żadnych świadków.
W tym ogólnym chaosie nocne wizyty Miry stawały się coraz rzadsze, aż w końcu ustały zupełnie. Środki bezpieczeństwa zostały zaostrzone, a reflektory bez przerwy omiatały teren obozu. Andra i Tati straciły swoje jedyne oparcie. Dziewczynki leżały wtulone w siebie na zawilgoconym materacu ze słomy, a ich słabe oddechy tworzyły małe chmurki pary w lodowatym powietrzu baraku. Choć matka nie mogła już szeptać im do uszu pieśni o ich imionach, zakorzeniła się ona głęboko w ich podświadomości. Co wieczór, gdy w oddali niosły się strzały z pistoletów uśmiercających kolejne ofiary, Tati chwytała małą dłoń Andry i poruszała wargami: „Andra Bucci. Tatiana Bucci.” Recytowały to jak tarczę ochronną przeciwko demonom krążącym wokół ich pryczy.
Wewnątrz potwornego Kinderblocku siostry nie były całkiem same. Towarzyszył im sześcioletni kuzyn Sergio, syn zgładzonej ciotki. Sergio był chłopcem o bystrym spojrzeniu, lecz bardzo słabym zdrowiu; całą swoją istotą tęsknił za matką. Trójka dzieci wspierała się nawzajem, dzieląc się najmniejszymi okruszkami spleśniałego chleba, jakie udało im się zdobyć. Jednak w realiach Auschwitz dziecięca naiwność i dobroć często stawały się wyrokiem śmierci.
Pewnego dnia pod koniec 1944 roku w obozie wyczuwało się wyjątkowo gęstą atmosferę. Starsza więźniarka, pełniąca funkcję sztubowej (Blockälteste, w której tliły się jeszcze resztki ludzkich uczuć), podeszła potajemnie do sióstr Bucci. Jej twarz była blada, a oczy biegały nerwowo wokół. Pochyliła się nad Andrą i Tati, mocno ściskając ich ramiona, i wyszeptała drżącym głosem:
„Słuchajcie mnie uważnie, dziewczynki. Niedługo przyjdą tu mężczyźni w mundurach. Będą pytać o coś bardzo miłym głosem. Zapytają, które dzieci chcą iść zobaczyć się ze swoją mamusią. Zapamiętajcie: nieważne, jak bardzo tęsknicie, nieważne, jak bardzo chcecie płakać za matką, pod żadnym pozorem nie róbcie kroku w przód! Stójcie bezruchu. Rozumiecie?”
Andra i Tati spojrzały na siebie z lękiem. To ostrzeżenie, choć niejasne, niosło ze sobą tak wielką grozę, że dziewczynki intuicyjnie wyczuły śmiertelne niebezpieczeństwo. Skinęły głowami, obiecując dochować wierności tym słowom. Natychmiast pobiegły do Sergia, starając się wytłumaczyć mu sytuację swoim prostym, dziecięcym językiem: „Sergio, jeśli zapytają, kto chce iść do mamy, nie zgłaszaj się! To niebezpieczne!” Jednak Sergio, wycieńczony fizycznie i psychicznie brakiem rodzicielki, dostrzegł w tym jedynie ślepą nadzieję. Tak bardzo pragnął znowu poczuć matczyne ramiona, tak bardzo chciał uciec z tego piekielnego miejsca.
Kilka godzin później drzwi baraku otworzyły się z hukiem. Do środka weszła grupa oficerów SS, na czele z lekarzem będącym asystentem Mengele. Nie trzymali w rękach broni, a na ich twarzach malowały się fałszywe, wręcz upiornie łagodne uśmiechy. Stanęli przed gromadą brudnych dzieci i donośnym, ciepłym głosem ogłosili:
„Drogie dzieci, kto z was chce iść do swojej mamusi? Kto chce wrócić do domu, niech zrobi krok naprzód!”
W baraku zapadła głęboka cisza. Dla dzieci, które od miesięcy były porzucone w brudzie i głodzie, ta propozycja brzmiała jak głos z niebios. Andra i Tatiana stały nieruchomo, zaciskając dłonie tak mocno, że aż zbielały im kłykcie. Tęsknota za matką rozrywała ich małe serduszka, każda komórka ich ciał rwała się do przodu. Jednak przed oczami wciąż miały przerażoną twarz sztubowej, która uratowała je przed zgubnym impulsem.
Niestety, Sergio nie wytrzymał. Na dźwięk słowa „mama” jego oczy zabłysły niesamowitym blaskiem. Wyrwał swoją rączkę z uścisku kuzynki, ignorując fakt, że Tati desperacko szarpnęła go za ubranie. Sergio postąpił krok naprzód, a jego twarz promieniała czystą, dziecięcą radością. W ślad za nim ruszyły dziesiątki innych dzieci, ślepo wierząc w obietnice potworów o ludzkich obliczach.
Esesman uśmiechnął się z satysfakcją. Skinął na strażników, by wyprowadzili grupę Sergia na zewnątrz. Przed przekroczeniem progu baraku mały Sergio odwrócił się jeszcze, uśmiechnął szeroko i pomachał ręką Andrze i Tati, święcie przekonany, że jedzie do lepszego świata, gdzie czeka na niego ukochana mama. To był ostatni raz, kiedy go widziały — ten bolesny obraz wyrył się w ich pamięci do końca życia. Nie miały pojęcia, że Sergio i inne dzieci zostały wywiezione do Hamburga w Niemczech, gdzie poddano je okrutnym eksperymentom medycznym z zarażaniem gruźlicą, a następnie bestialsko powieszono w piwnicy szkoły, by zniszczyć dowody zbrodni przed nadciągającą armią aliancką. Posłuszeństwo wobec ostrzeżenia uratowało Andrę i Tati, lecz pozostawiło w ich sercach niezatartą traumę i poczucie winy, z którym musiały mierzyć się przez dekady.
CZĘŚĆ 2: PRAGNIENIE PRZETRWANIA, MIĘDZYNARODOWA ODYSEJA I CUDOWNY DZIEŃ POWROTU
27 stycznia 1945 roku huk dział artyleryjskich stawał się coraz głośniejszy. Dudnienie gąsienic czołgowych na zamarzniętej drodze zwiastowało nadejście nieuchronnego przełomu. Brutalni dotąd esesmani uciekali w popłochu niczym szczury z tonącego okrętu. Podpalali magazyny z dokumentami, wysadzali w powietrze budynki krematoriów, byle tylko zatrzeć ślady potwornego ludobójstwa, po czym wycofywali się w głąb Niemiec. W obozie Auschwitz-Birkenau zapadła głucha, przepełniona wyczekiwaniem cisza, którą przerwali żołnierze 1. Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej, taranując niesławną bramę z napisem „Arbeit macht frei”.
Gdy wyzwoliciele wkroczyli na teren obozu, zamarli z przerażenia: ujrzeli góry ludzkich szkieletów oraz dogorywające na brudnej ziemi cienie dawnych ludzi. I pośród tych żywych trupów znaleźli dwie małe, ubrane w łachmany dziewczynki, które wielkimi, pełnymi zdumienia oczami wpatrywały się w obcych żołnierzy. To były Andra i Tatiana Bucci. Przetrwały najkrwawszą batalię w dziejach ludzkości, lecz moment wyzwolenia nie oznaczał dla nich natychmiastowego powrotu do domu. Nie wiedziały, gdzie podziali się ich rodzice, a ich rodzinne Fiume legło w gruzach w wyniku działań wojennych.
Powojenna odyseja sióstr była długą i bolesną wędrówką przez zniszczone kraje Europy. Najpierw, pod egidą Czerwonego Krzyża, Andra i Tati trafiły do sierocińca w Pradze w Czechosłowacji. Tam po raz pierwszy od wielu miesięcy otrzymały godne jedzenie, czyste łóżka i opiekę medyczną. Jednak trauma z Auschwitz była tak głęboka, że dzieci nieustannie trwały w stanie najwyższej czujności; nie rozmawiały z nikim obcym, porozumiewając się jedynie między sobą mieszanką języków pogranicza oraz słów zapamiętanych z obozu.
W 1946 roku dziewczynki znowu zmieniły miejsce pobytu — przetransportowano je przez kanał La Manche do Anglii, gdzie zamieszkały w Lingfield House. Była to spokojna posiadłość przekształcona w ośrodek rehabilitacyjny dla dzieci, które ocalały z Zagłady (Szoa). W Lingfield House, pod czujnym i pełnym miłości okiem psychologów oraz wolontariuszy, Andra i Tati powoli zaczęły uczyć się, jak na nowo być dziećmi. Mogły bawić się zabawkami, biegać po zielonej trawie i poznawać smak słodyczy. Mimo to, kiedy nadchodziła noc, siostry zawsze kładły się do jednego łóżka i prowadzona nawykiem, który wszedł im w krew, sptały cicho swoje imiona: Andra Bucci, Tatiana Bucci — jakby chciały upewnić się, że wciąż istnieją w tym nowym, nieznanym świecie.
Tymczasem w innej części zrujnowanej Europy rozgrywał się kolejny cud. Mira i Giovanni, rodzice dziewczynek, dzięki nadludzkiej woli życia również przetrwali piekło nazistowskich obozów pracy. Powróciwszy z zaświatów, zdali sobie sprawę, że jedynym sensem ich dalszej egzystencji jest odnalezienie córek. Gorączkowo przeszukiwali listy ocalałych w biurach Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, wysyłając zapytania do wszelkich możliwych urzędów repatriacyjnych w Europie z niezłomną wiarą, że ich dzieci żyją.
Pewnego dnia pod koniec 1946 roku pracownica socjalna w Lingfield House weszła do pokoju Andry i Tati, trzymając w ręku starą, nieco zniszczoną fotografię. Kobieta uklękła przed dziewczynkami i delikatnie pokazała im zdjęcie:
„Spójrzcie, moje drogie, czy rozpoznajecie te osoby?”
To było zdjęcie ślubne. Uśmiechali się z niego elegancki mężczyzna i piękna kobieta. Andra i Tati wpatrywały się w fotografię z powagą. Pamięć cztero- i sześciolatki została niemal doszczętnie spalona przez czarny dym z kominów Birkenau. Zapomniały, jak wyglądają ich rodzice, zapomniały zapach rodzinnego domu. Jednak gdy spojrzały głęboko w oczy kobiety na zdjęciu, jakaś niewidzialna, mistyczna nić porozumienia nagle się zacisnęła. Ciepłe, zamglone wspomnienie z wczesnego dzieciństwa powróciło. Tati szeptem wypowiedziała słowa w języku włoskim — mowie, którą uważała za całkowicie utraconą: „Mamma… Papa…”